علي بن زيد البيهقي ( ابن فندق )
مقدمهء مصحح و ناشر 16
تاريخ بيهق ( فارسى )
هر دو را در نزد مؤلف آنها يعنى در نزد خود ميدانى درس خوانده بوده است « 5 » و علاوه بر اين بيهقى قريب پنجاه سال ديگر پس از وفات استاد خود ميدانى در حيات بوده است چه وفات ميدانى در سنهء 518 و وفات بيهقى در سنهء 565 بوده است ، پس از اينجا واضح مىشود كه بيهقى فقط اواخر عمر ميدانى را درك كرده بوده است در اوايل شباب خود و بسيار مستبعد است كه استاد پيرى از تأليف شاگرد بسيار جوان خود اقتباس نمايد بلكه عادة عكس اين فقره معمول است ، بارى اين سخن حاجى خليفه به كلى بىمأخذ به نظر مىآيد . و ديگر از تأليفات بيهقى ذيلى است بر كتاب صوان الحكمة ؛ و خوشبختانه پنج نسخه ازين كتاب يكى در كتابخانهء آستان قدس رضوى در مشهد مقدس و دو در استانبول « 6 » و يكى در برلين و ديگرى كه مختصرى است از اصل در ليدن از بلاد هلاند موجود است . ديگر از تأليفات ابو الحسن بيهقى همين تاريخ بيهق حاضر است كه وصف آن اجمالا سابق مذكور شد . نسخ اين كتاب در نهايت ندرت است و تا آنجا كه من اطلاع دارم فقط سه نسخه ازين كتاب فعلا بدست است يكى كه از همه قديمتر و صحيحتر و كاملتر است نسخهايست كه در موزهء بريطانيه در لندن موجود است و اين نسخه در سال هشتصد و سى و پنج استنساخ شده است و وصف اجمالى اين نسخه را ( ريو ) در ذيل فهرست نسخ فارسى موجوده در موزهء بريطانيه نموده است و بعضى عناوين مهمهء آن را نيز بدست داده است ( ص 60 - 61 ) . دوم نسخهايست كه در كتابخانهء عمومى برلين موجود است و آن عبارت است از همين نسخهء حاضره كه
--> ( 5 ) ثم حضرت درس الامام صدر الافاضل احمد بن محمد الميدانى فى محرم سنة 516 و صححت عليه كتاب السامى فى الاسامى من تصنيفه و كتاب المصادر للقاضى و كتاب المنتحل و كتاب غريب الحديث لابى عبيد و كتاب اصلاح المنطق و مجمع الامثال من تصنيفه ( معجم الادباء ج 5 ص 209 نقلا از مشارب التجارب بيهقى ) ( 6 ) يكى در كتابخانهء بشير آقا ص 53 از فهرست كتابخانههاى اسلامبول نمرهء 494 ، و ديگرى در كتابخانهء ملا مراد ص 115 از فهرست مذكور نمرهء 1431 كه در فهرست غلطا 1408 چاپ شده است ( تقرير شفاهى آقاى سيد كليم اللّه حيدرآبادى )